Wat kost een architect in 2026?

Een architect kost voor een volledig ontwerp- en begeleidingstraject meestal 8% tot 12% van de bouwsom, exclusief btw. Bij een bouwsom van €120.000 is dat ongeveer €11.600 tot €17.400 inclusief btw. Alleen een schets of vergunningstraject kost minder. Vooral het aantal bouwfasen en de technische complexiteit bepalen het honorarium.

Bruikbaar richtbedrag: circa 10% van de bouwsom exclusief btw

Realistische prijsrange: 8% tot 12% van de bouwsom exclusief btw

Complex traject: meer dan 12% kan verdedigbaar zijn bij maatwerk, renovatie of intensieve begeleiding

Belangrijkste prijsbepaler: welke ontwerp- en bouwfasen in de opdracht zijn opgenomen

De percentages gelden voor een compleet traject, van schetsontwerp tot en met begeleiding tijdens de uitvoering. Over het architectenhonorarium betaal je als particulier 21% btw. Adviseurs, onderzoeken, leges en de bouwkosten zelf vallen meestal buiten het honorarium.

Wat kost een architect per opdracht?

Niet iedere opdrachtgever heeft het volledige traject nodig. Voor een los advies of een second opinion wordt vaak per uur afgerekend. Bij een duidelijk afgebakend ontwerp past een vaste prijs per fase beter. Een percentage van de bouwsom is vooral gebruikelijk wanneer de architect meerdere fasen begeleidt.

Opdracht	Gebruikelijke prijsbasis	Indicatie	Meestal inbegrepen
Los advies of haalbaarheid	Per uur	Ongeveer €97 tot €182 inclusief btw	Advies, beoordeling of korte verkenning
Schetsontwerp en eerste uitwerking	Vaste projectprijs	Circa €1.500 tot €5.000 inclusief btw	Inventarisatie, schetsen en één of meer besprekingen
Ontwerp en vergunningsstukken	Vaste prijs per fase	Vaak €3.500 tot €9.000 inclusief btw	Ontwerp, relevante tekeningen en voorbereiding van de aanvraag
Compleet architectentraject	Percentage bouwsom	8% tot 12% exclusief btw	Ontwerp, technische voorbereiding, aanbesteding en begeleiding

De bedragen voor deelopdrachten zijn indicatief. Een aanbouw met een standaard rechthoekige vorm vraagt minder ontwerp- en tekenwerk dan een verbouwing van een monument of een uitbreiding waarbij verschillende bouwdelen op elkaar moeten aansluiten.

Welke architectdiensten zijn verplicht of optioneel?

In Nederland ben je bij een verbouwing of nieuwbouw niet automatisch wettelijk verplicht een architect in te schakelen. Een omgevingsvergunning kan wel verplicht zijn. Voor de aanvraag zijn dan tekeningen en soms constructieve of bouwfysische berekeningen nodig, maar die hoeven niet in alle gevallen door een architect te worden gemaakt.

Het onderscheid zit vooral tussen noodzakelijke stukken voor het bouwplan en diensten die je vrijwillig inkoopt om het ontwerp, de aanbesteding of uitvoering beter te laten verlopen.

Bouwfase	Wat de architect doet	Wanneer relevant
Schetsontwerp	Wensen vertalen naar indeling, volume en uitstraling	Bij meerdere indelingsmogelijkheden of een complexe uitbreiding
Voorlopig ontwerp	Plattegronden, gevels en hoofdkeuzes uitwerken	Om ontwerp, haalbaarheid en budget op elkaar af te stemmen
Definitief ontwerp	Maten, materialen en ontwerpbeslissingen vastleggen	Als voorbereiding op technische uitwerking en vergunning
Vergunningstraject	Tekeningen voorbereiden, indienen en vragen beantwoorden	Wanneer uit de Vergunningcheck blijkt dat een aanvraag nodig is
Technische uitwerking	Details en omschrijvingen voor aannemers opstellen	Om verschillende aannemers dezelfde opdracht te laten prijzen
Aanbesteding	Offertes opvragen en inhoudelijk vergelijken	Bij een grotere bouwsom of lastig vergelijkbare offertes
Bouwbegeleiding	Werkbezoeken, kwaliteitscontrole en oplevering	Bij maatwerk, ingewikkelde details of beperkte eigen bouwkennis

Alleen een vergunningstekening bestellen is dus iets anders dan een architect inschakelen voor het hele traject. De lagere prijs zegt dan vooral dat minder werkzaamheden en verantwoordelijkheid zijn opgenomen.

Waaruit bestaat het honorarium?

Het eerste ontwerp is maar een deel van het werk. Na het schetsontwerp volgen overleg, aanpassingen, technische tekeningen en afstemming met constructeur, gemeente en aannemer. Juist in die latere fasen kan veel tijd gaan zitten.

Een offerte hoort per fase te vermelden welke stukken je krijgt. Denk aan het aantal ontwerpvarianten, plattegronden, gevels, doorsneden en details. Ook het aantal overlegmomenten, correctierondes en bouwplaatsbezoeken moet duidelijk zijn.

Controleer bij een percentagehonorarium ook de definitie van de bouwsom. Wordt het percentage berekend over de oorspronkelijke begroting, de uiteindelijke aanneemsom of alle bouw- en installatiekosten? Leg eveneens vast wat er gebeurt als de bouwsom stijgt door duurdere materialen of aanvullende wensen.

Rekenvoorbeeld: architect voor een aanbouw van €120.000

Stel dat een aanbouw een geraamde bouwsom heeft van €120.000 exclusief btw. De architect verzorgt het ontwerp, de vergunningsstukken, de technische uitwerking, ondersteuning bij de aannemersselectie en een beperkt aantal controles tijdens de bouw.

Berekening	Honorarium exclusief btw	Honorarium inclusief 21% btw
8% van €120.000	€9.600	€11.616
10% van €120.000	€12.000	€14.520
12% van €120.000	€14.400	€17.424

Een richtbedrag van ongeveer €14.500 inclusief btw is voor deze afgebakende, complete opdracht goed verklaarbaar. Dat is een samengesteld rekenvoorbeeld en geen werkelijke offerte. De bouwsom van €120.000 staat los van het architectenhonorarium.

Constructieberekeningen, gemeentelijke leges, bodemonderzoek, sondering, energieadvies en aanvullende specialistische onderzoeken zijn in dit voorbeeld niet opgenomen. Bij een vergunningplichtige of constructief ingewikkelde aanbouw kunnen die posten wel noodzakelijk zijn.

Is mijn architectenofferte normaal?

Een relatief lage offerte

Een lage prijs kan prima passen bij alleen een schetsontwerp of een pakket met vergunningsstukken. Controleer dan of technische details, overleg met de constructeur, indiening bij de gemeente, aannemersselectie en bouwbezoeken ontbreken. Kijk ook hoeveel wijzigingen binnen de prijs vallen.

Een gebruikelijke offerte

Bij een honorarium rond 8% tot 12% van de bouwsom mag je voor een compleet traject een duidelijke fasering verwachten. De offerte hoort per fase de werkzaamheden, resultaten en prijs te noemen. Leg daarnaast vast of het bedrag inclusief reis- en bureaukosten is en hoe meerwerk wordt goedgekeurd.

Een hoge offerte

Een percentage boven de normale bandbreedte kan redelijk zijn bij een monument, veel maatwerk, een ingewikkelde bestaande constructie of intensief toezicht. Vraag wel om een uitsplitsing per fase. Als de hogere prijs niet uit de werkzaamheden of risico’s blijkt, maakt een tweede offerte het verschil beter zichtbaar.

Vergelijk geen totaalbedragen voordat beide bureaus dezelfde opdracht hebben geprijsd. Een offerte met alleen ontwerp en vergunning is niet gelijkwaardig aan een voorstel met technische detaillering, aanbesteding en bouwbegeleiding.

Welke kosten staan vaak buiten de offerte?

De architect is meestal niet de enige adviseur. Voor een constructieve ingreep kan een constructeur nodig zijn. Bij nieuwbouw of een grote uitbreiding kunnen ook bodemonderzoek, sondering, bouwfysisch advies of energieadvies aan de orde zijn.

Gemeentelijke leges worden doorgaans rechtstreeks door de gemeente berekend. De architect kan de aanvraag voorbereiden en indienen, maar betaalt de leges meestal niet uit het eigen honorarium. Controleer daarom schriftelijk of onderstaande posten wel of niet in de prijs zitten:

• 21% btw;
• constructeur en constructieberekeningen;
• leges voor de omgevingsvergunning;
• bodemonderzoek, sondering en specialistische adviezen;
• extra ontwerp- en correctierondes;
• reiskosten, afdrukken en maquettes;
• bouwbezoeken en begeleiding bij de oplevering.

De BNA Consumentenregeling maakt onderscheid tussen honorarium, toezichtkosten, bijkomende kosten en meerwerk. Laat in de overeenkomst vastleggen welke regeling of algemene voorwaarden gelden en vraag deze vóór ondertekening op.

Welke opdracht past bij je budget?

Bij een beperkt budget is een gefaseerde opdracht vaak verstandiger dan alleen de goedkoopste totaalofferte kiezen. Begin bijvoorbeeld met haalbaarheid en schetsontwerp. Daarna kun je beslissen of hetzelfde bureau ook de vergunning en technische uitwerking verzorgt.

Een middenbudget past bij ontwerp, vergunning en voldoende technische uitwerking om aannemers vergelijkbare prijzen te laten maken. Bouwbegeleiding kan dan worden beperkt tot belangrijke momenten, zoals de start, constructieve werkzaamheden, wind- en waterdichting en oplevering.

Bij een ruim budget kan begeleiding vanaf de eerste schets tot en met oplevering logisch zijn. Dat geldt vooral wanneer het ontwerp veel maatwerk bevat of wanneer je zelf weinig tijd hebt om aannemers, adviseurs en wijzigingen te coördineren.

Gaat het alleen om indeling, verlichting, kleuren en materialen binnen de bestaande woning, dan past een binnenhuisarchitect mogelijk beter. Bouwkundige wijzigingen, vergunningstekeningen en de samenhang tussen ontwerp en constructie horen juist bij een bouwkundig architect.

Voor een cosmetische make-over zonder bouwkundige ingrepen is een interieurstylist doorgaans een beperktere dienst. Vergelijk zo’n stylingpakket niet rechtstreeks met een architectenofferte waarin technische verantwoordelijkheid en vergunningstukken zitten.

Bij volledige nieuwbouw vormt het architectenhonorarium maar één onderdeel van de begroting. Grondwerk, constructie, installaties en afbouw staan in de totale kosten van een huis bouwen afzonderlijk naast ontwerp en advies.

Wie eerst het totale verbouwingsbudget wil bepalen, kan de verschillende project- en advieskosten vergelijken binnen het overzicht van verbouwen en de bijbehorende kosten.

Conclusie

Reken voor een compleet architectentraject op ongeveer 8% tot 12% van de bouwsom exclusief btw. Bij een bouwsom van €120.000 is dat circa €11.600 tot €17.400 inclusief btw. Een lager bedrag kan passend zijn wanneer de architect alleen het ontwerp of de vergunningsstukken levert.

De beste vergelijking ontstaat pas wanneer iedere offerte dezelfde bouwfasen bevat. Controleer daarom de prijsbasis, resultaten per fase, correctierondes, externe adviseurs, leges, bouwbezoeken en afspraken over meerwerk. Bij een omvangrijk of technisch ingewikkeld project is een maatwerkofferte noodzakelijk.

Bronnen en prijscontrole

• BNA Consumentenregeling voor afspraken over werkzaamheden, advieskosten, bijkomende kosten en meerwerk.
• Architectenregister voor de wettelijke bescherming en controle van de architectentitel.
• Rijksoverheid voor de regels rond vergunningplichtig en vergunningvrij bouwen.
• Knab voor het gemiddelde uurtarief van zelfstandig architecten in 2026.
• Sergio Hoogenhout Architect voor marktindicaties van honoraria, uurtarieven en werkzaamheden per fase.

Voor deze prijscontrole zijn in totaal acht bronnen gebruikt.